Βιβλιοκριτική

Βασίλειος Αργυρόπουλος: 

«Γλωσσική αρχαιολατρία: Μια σύγχρονη μυθολογία» 

(Καβάλα: Σαΐτα 2016, ηλεκτρονικό βιβλίο

    «Τα όρια της γλώσσας μου δηλώνουν τα όρια του κόσμου μου», έγραψε κάποτε ο φιλόσοφος Λουδοβίκος Βίττγκενσταϊν, εννοώντας προφανώς ότι η ανθρώπινη γνώση είναι εφικτή μέχρι εκεί που εκτείνονται οι δυνατότητες της γλώσσας για τη συγκρότηση της εικόνας που έχουμε για τον κόσμο μας. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη γνώση για τη γλώσσα τόσο συναρπαστική: Μια γνώση που είναι συνάμα επίγνωση όλων των γνώσεων που είμαστε δυνάμει σε θέση να αποκτήσουμε μέσω της γλώσσας. 

  Είμαστε η γλώσσα μας. Είμαστε τα μηνύματα που εκπέμπουμε και προσαντιλαμβανόμαστε. Όσο και αν προσπαθήσουμε, όσο και αν πασχίσουμε, δεν θα καταφέρουμε ποτέ να διαχωρίσουμε τους εαυτούς μας από τη γλώσσα. Η γλώσσα ως οργάνωση συμβολικών μορφών μάς καταξιώνει ως συμβολικά υποκείμενα στη σφαίρα του πολιτισμού. Οι χορδές της ψυχής μας πάλλονται διαρκώς από το δοξάρι της γλώσσας μας – ολόενα και σε πιο πολύπλοκες συγχορδίες, καθώς η γλώσσα εφορμά να κατακτήσει διαρκώς και πιο αναλυτικά, πιο λεπτομερειακά την αναπαράσταση του κόσμου μέσα μας. Το μόνο που μπορούμε να καταφέρουμε –κι αυτό με αρκετή δόση ενσυνειδητότητας– είναι να πάρουμε μια απόσταση ασφαλείας και να δοκιμάσουμε να αντιμετωπίσουμε την ίδια την γλώσσα ως αντικείμενο γνωσιακού προβληματισμού.

     Εδώ, ωστόσο, ελλοχεύει ο κίνδυνος να παρεκτραπούμε, ωθούμενοι από ιδεολογικές τοποθετήσεις, σε εντελώς αστήρικτες απόψεις για τη γλώσσα, ο κίνδυνος να συνθέσουμε μυθολογία αντί για έγκυρη γνώση. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελεί η γλωσσική αρχαιολατρία στην περίπτωση της ελληνικής γλώσσας, ένα φαινόμενο που τείνει να προσλάβει διαστάσεις αστικού μύθου. Κι εδώ έρχεται ο εκλεκτός γλωσσολόγος Βασίλειος Αργυρόπουλος με το νέο του ηλεκτρονικό βιβλίο Γλωσσική αρχαιολατρία, μια σύγχρονη μυθολογία να βάλει τα πράγματα στη θέση τους, να επισημάνει τα αίτια και τις συνέπειες του φαινομένου, να περιγράψει και να ερμηνεύσει με τρόπο απλό, προσιτό, διακριτικό και συνάμα γοητευτικό τι συμβαίνει όταν προσπαθούμε να εξηγήσουμε πλευρές της ελληνικής γλώσσας μέσα από ιδεολογικούς παραμορφωτικούς φακούς. Με ύφος σεμνό και συνάμα στιβαρό, το βιβλίο αυτό αποκαλύπτει την παγίδα που αναφέραμε πιο πάνω, να παρεκτρεπόμαστε σε αστήρικτες απόψεις για τη γλώσσα, αν και οι προθέσεις μας είναι καλοπροαίρετες.

     Το βιβλίο αυτό πετυχαίνει να μας εμπνεύσει μια πιο πειθαρχημένη αξιολογική στάση απέναντι στην ελληνική γλώσσα, μια στάση εντελώς απαλλαγμένη από ιδεοληψίες και μυθολογικούς οίστρους. Πετυχαίνει να μας κάνει να δούμε ρεαλιστικά και αμερόληπτα τη διαχρονική πορεία της ελληνικής γλώσσας, έτσι ώστε να κατανοήσουμε το σημαντικότερο γνώρισμα της γλώσσας εν γένει, που είναι η διαρκής εξέλιξή της. Εύγε! 

      

 Το συγκεκριμένο βιβλίο πετάει ελεύθερα στο Διαδίκτυο από τον Ιανουάριο του 2016.

        Κατεβάστε το βιβλίο σε μορφή .pdf (μέγεθος αρχείου: 904 ΚΒ) 

Σύντομη περίληψη

     Θέμα του βιβλίου αποτελεί η αρχαιολατρία ως προς την ελληνική γλώσσα. Πρόκειται για μια ιδιόμορφη, ελληνοκεντρική παραεπιστήμη που έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες δεκαετίες και, συγκεκριμένα, για τη διατύπωση αντιεπιστημονικών απόψεων που αφορούν κυρίως την αρχαία ελληνική, αλλά και τη σχέση της με τη νέα ελληνική γλώσσα. Οι ποικίλες μορφές του φαινομένου σχετίζονται προπάντων με την καταγωγή της ελληνικής και την προέλευση του αλφαβήτου, καθώς και με μια σειρά από άλλα, επιμέρους γλωσσικά θέματα. Όποιος ασχολείται με τη γλώσσα θα έχει διαβάσει ή ακούσει για τη μοναδικότητα και ανωτερότητα της ελληνικής, ότι είναι η μητέρα όλων των γλωσσών κτλ. Τέτοιες απόψεις διαδίδονται πολύ γρήγορα, αφού είναι γοητευτικές ή εντυπωσιακές. Στο βιβλίο αυτό, όμως, εξετάζεται αν είναι και βάσιμες γλωσσολογικά.                Συμπληρωματικά, αναζητούνται τα αίτια του εξεταζόμενου φαινομένου, γίνεται λόγος για τις συνέπειές του και, τέλος, προτείνονται τρόποι αντιμετώπισής του. 

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

σέρρα

Η ψυχή του Πόντου

Παρουσίαση του νέου  βιβλίου του Γιάννη Καλπούζου

 Σάββατο 9 Απριλίου στις  19:30

στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μ/Φ "ΣΚΟΥΦΑΣ" 

ΑΡΤΑ

Χάρτινες Πόλεις

Ο 17χρονος Κουέντιν Τζέικομπσον είναι έξυπνος, αφοσιωμένος φίλος και ρομαντική ψυχή. Πιστεύει ότι σε όλους αντιστοιχεί ένα θαύμα – το δικό του ήρθε πριν οκτώ χρόνια, με τη μορφή της γειτόνισσάς Μάργκο Ροθ Σπίγκελμαν.

Η Μάργκο ήταν πάντα περιπετειώδης τύπος – ο Κουέντιν, καθόλου. Έτσι, καθώς η θαρραλέα και μυστηριώδης Μάργκο έγινε σιγά-σιγά ένα από τα πιο κουλ παιδιά του σχολείου, εκείνη και ο Κουέντιν απομακρύνθηκαν.

Ένα βράδυ, όμως, λίγες εβδομάδες πριν την αποφοίτησή τους, η Μάργκο εμφανίζεται στο παράθυρο του Κουέντιν για να τον οδηγήσει σε μια ολονύχτια μυστική αποστολή που ο Κουέντιν ερμηνεύει ως την αρχή μιας νέας φιλίας –ή μήπως κάτι παραπάνω;- ανάμεσα στον ίδιο και την αδελφή ψυχή του. Πιστεύει ότι η ζωή του θα αλλάξει. Και όντως αλλάζει.

Το επόμενο πρωί, η Μάργκο εξαφανίζεται, χωρίς να πει λέξη σε κανέναν. Ο Κουέντιν, όμως, αρχίζει να βρίσκει στοιχεία που προορίζονται για εκείνον, σημάδια για το πού έχει πάει και γιατί έφυγε. Λύνοντας το γρίφο που παρουσιάζουν τα στοιχεία, άλλη μια περιπέτεια ξεκινά. Παρέα με τους φίλους του, ο Κουέντιν ξεκινά ένα ταξίδι αναζήτησης της Μάργκο και, ξεδιπλώνοντας το μυστήριο, ανακαλύπτει το αληθινό νόημα της φιλίας και το πολύπλοκο αίνιγμα με το όνομα Μάργκο.

“It is saying these things that keeps us from falling apart. And maybe by imagining these futures we can make them real, and maybe not, but either way we must imagine them.” 

Γιάννης Καλπούζος-Ουρανόπετρα

1878-1917 Κύπρος,Αθήνα,Θεσσαλία,Ήπειρος...
Ένας άντρας πορεύεται με βάση τη θεωρία του:

Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος.Τον έζωσε το άστραμμα του θανάτου. Καπνοί, κασμάδες, φτυάρια, ζεμπίλια, δεμάτια μπαμπάκι και τόνοι χώματος υψώθηκαν ωσάν τεράστιος ανθός της ροδιάς. "Θε μου!" πρόλαβε να πει κι ομοίαζε όπως έπεφτε ν' απλώνει τα χέρια, θαρρείς και καρτερούσε τον Θεό να τον αρπάξει και να τον απιθώσει παράμερα, απείραχτο κι ολόσωστο.
Έμπηξε τα δάχτυλα στον σωλήνα και τράβηξε κάμποσα κιτρινισμένα χαρτιά. Ξέστριψε μια κόλλα και πάσχισε να τη διαβάσει. Ανήμπορος να μετρηθεί με τις αράδες της αναρωτιόταν: Πόσο καιρό να βρίσκονταν κειμέσα; Τι να έγραφαν; Πήρε να της βγάζει ένα ένα τα ρούχα ωσότου έμεινε ολόγυμνη ομπρός του. Θαρρείς κι ο αφρός της θάλασσας ορθώθηκε και σχημάτισε τ' ολόλευκο κορμί της. "Αφροδίτη!" αναφώνησε και... γίνηκε πυροτέχνημα στην αγκάλη της τα ξημερώματα."Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς". "Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!" αποκρίθηκε.

Η καλύβα του μπαρμπα- Θωμά

Η Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά ήταν το πιο δημοφιλές σε πωλήσεις μυθιστόρημα του 19ου αι. (και το δεύτερο πιο δημοφιλές βιβλίο εκείνου του αιώνα μετά τη Βίβλο και θεωρείται πως συνδαύλισε το αποσχιστικό κίνημα της δεκαετίας του 1850. 

Ο μπαρμπα-Θωμάς είναι ένας νέγρος δούλος που αγαπάει τους ανθρώπους, λευκούς και μαύρους χωρίς διάκριση, κάνει πάντα το καλό και δέχεται αδιαμαρτύρητα τη μοίρα του, γιατί πιστεύει στον Θεό και στο δίκαιο. Όμως η κοινωνία των ανθρώπων είναι άδικη και σκληρή, γεμάτη πόνο και εκμετάλλευση. Ο μπαρμπα-Θωμάς θα καταδιωχθεί, θα τιμωρηθεί και, τέλος, θα πεθάνει μαρτυρικά, γιατί παρόλο που είναι σκλάβος, έχει ψυχή ελεύθερου ανθρώπου. Ξέρει να συγχωρεί ακόμα και τους βασανιστές του... 

«Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά» θα μας θυμίζει πάντα πως ο μεγαλύτερος αγώνας είναι αυτός που δίνει ο άνθρωπος για να ελευθερωθεί από τα δεσμά του ίδιου του εαυτού του. 

Ακριβή μου Σοφία. . .

Όλα θα πρέπει ν' άρχισαν στα 1907. Ένα χειμωνιάτικο απομεσήμερο του Δεκέμβρη, την ώρα που οι χωροφύλακες οδηγούσαν εφ' όπλου λόγχη στον ανακριτή έναν νεαρό ταραξία της Nομικής, με σγουρά μαλλιά και φλοτάν γραβάτα, που λεγόταν Γεώργιος Παπανδρέου. «Tον έσπρωχναν θυμωμένοι να κατέβει τα σκαλοπάτια του Πανεπιστημίου», θυμόταν η Σοφία, που θα γινόταν αργότερα γυναίκα του. Aυτός και οι συμφοιτητές του είχαν αναστατώσει για κάμποσες μέρες την Aθήνα, κάνοντας τον πρωθυπουργό Θεοτόκη να χάσει τον ύπνο του. Eκείνη την ώρα η Σοφία, φοιτήτρια της Φιλολογίας, στεκόταν πλάι στο άγαλμα του Pήγα Φεραίου, με μωβ φόρεμα και μωβ ομπρελίνο («Mου φάνηκες σαν μια πορσελάνινη κούκλα», θα της έγραφε για εκείνη την ώρα, τρία χρόνια αργότερα), και κοίταζε με ορθάνοιχτα μάτια τον κομψό δανδή που σπρωχνόταν άγρια απ' τους χωροφύλακες. Tα βλέμματά τους συναντήθηκαν. Eίχαν συναντηθεί κι άλλες φορές, στους διαδρόμους του Πανεπιστημίου. Aυτή όμως θα πρέπει να 'ταν διαφορετική απ' τις άλλες. Ήταν Πέμπτη, 6 του Δεκέμβρη.

Tο 1907 ήταν καλή εποχή για αγάπη. H Aθήνα ζει μια ροζ εποχή. O πρίγκιπας Γεώργιος, δύο χρόνια μετά τη σύγκρουσή του με τον Bενιζέλο στην Kρήτη, ετοιμαζόταν να απαλύνει τα ψυχικά του τραύματα με έναν γάμο – η νύφη είναι μια απόγονος του Nαπολέοντα, η Mαρία Pολάνδου Bοναπάρτη. Στην Πάτρα μια νεαρή ηθοποιός που λέγεται Kυβέλη Aδριανού παρουσιάζει την Παριζιάνα του Mπέκ. Στη Θεσσαλία σκοτώνεται ο Mαρίνος Aντύπας. Στη Mακεδονία γεννιέται ο Kωνσταντίνος Kαραμανλής. Tην ίδια ώρα, ο Γεώργιος Παπανδρέου οδηγείται απ' τους χωροφύλακες στο Φρουραρχείο της Aθήνας με τα μάτια μαγεμένα απ' την εικόνα του μεγάλου έρωτα, που μπήκε στη ζωή του πριν από πέντε λεπτά. H μεγάλη περιπέτεια αρχίζει.

Σε αυτό το καταπληκτικό βιβλίο του, ο Λέο Μπουσκάλια εξετάζει το φαινόμενο της αγάπης σε σχέση με την καθημερινή ανθρώπινη ζωή. Κατανοεί τις συγχύσεις και τις καταπιέσεις του σημερινού ανθρώπου, πιστεύει, όμως, ότι η αγάπη είναι η απαραίτητη δημιουργική δύναμη για οποιαδήποτε αλλαγή. Εντοπίζει και καταγράφει τα εμπόδια που υψώνονται μπροστά στην αγάπη και προτείνει τρόπους για να πέσουν τα τείχη αυτά. Δίνει νέο δυναμισμό στη σημασία του ανθρώπου στη σημερινή κοινωνία και επιμένει ότι η αγάπη δεν είναι απλά ένας δρόμος ή μια φιλοσοφία, αλλά η ίδια η συμμετοχή στη καθημερινή ροή της ζωής…

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΑΜΕ

<<Ο φύλακας της αδελφής μου>>

Jodi Picoult

Όταν ήμουν μικρή, αναρωτιόμουν γιατί έρχονται τα παιδιά στον κόσμο. Τώρα, αυτό το ερώτημα έχει πάψει να με απασχολεί. Γνωρίζω πια πολύ καλά το λόγο που ήρθα στον κόσμο. Δεν ήταν κάτι τυχαίο. Βρίσκομαι εδώ, ανάμεσά σας, γιατί -όπως μου εξήγησαν οι γονείς μου- θα μπορούσα να σώσω την Κέιτ, τη μεγαλύτερη αδελφή μου. Η Κέιτ πάσχει από λευχαιμία. Κάθε φορά που μπαίνει στο νοσοκομείο, την ακολουθώ κι εγώ. Δεν είμαι μόνο ο συμβατός δότης της· είμαι ο φύλακας-άγγελός της. Κανείς δε με ρώτησε αν θέλω να αναλάβω αυτόν το ρόλο και να βγάλω την Κέιτ από τη δοκιμασία που περνάει, όπως κανείς δε με ρώτησε αν θέλησα ποτέ να γεννηθώ. Μαζί της μοιράζομαι τον πόνο· υποφέρω κι εγώ. Υπάρχω για να υπάρχει. Κι αν αρνηθώ να συνεχίσω; Ξέρω τι θα συμβεί στην Κέιτ. Ξέρω τι θα συμβεί στην οικογένειά μου. Έχω, όμως, το δικαίωμα να πάρω αυτή την απόφαση, όποιες κι αν είναι οι συνέπειες όσο κι αν μισήσω τον εαυτό μου γι' αυτό..